$$ مدیران مالی $$

عدم فروش بلوک دوم عرضه فولاد مبارکه به دلیل عدم توافق خریداران بر سر کنترل شرکت، بیانگر نبود نهاد مالی مربوطه در بازار سرمایه ایران است. این ناکامی نه به سازمان خصوصی سازی برمی گردد که وظیفه قانونی خود را انجام می دهد و نه به شرکت بورس اوراق بهادار مربوط است که مدیریت بازار را بر عهده دارد و کاری با بازاریابی سهام ندارد.
در هیچ کجای دنیا خصوصی سازی، بدون حضور پررنگ شرکت های تامین سرمایه (بانک های سرمایه گذاری) انجام نمی شود. آن ها موظف اند مشتریان سهام را پیدا کنند، رابطه سهام داران عمده آتی را هماهنگ کنند، تعهد پذیره نویسی کنند (یعنی اگر مشتری عام در بازار پیدا نشد، به مشتریان خاصی که قبلا مذاکره کرده اند، سهام را بفروشند و یا از منابع خود خرید را تامین مالی کنند) و امر بازاریابی و فروش به مشتریان خاص یا عرضه عام را انجام دهند. ایران، شاید تنها کشوری در دنیاست که بدون کمک این نهادهای مالی قصد خصوصی سازی دارد و بدون بازاریابی قبلی، سهام به بازار عرضه می شود. جالب است که رسانه ها هم در ایران عدم فروش سهام را ناشی از عدم موفقیت مدیر بازار یا سازمان خصوصی سازی می دانند، در حالی که به طور منطقی، وظیفه هیچ یک از این دو نهاد، داشتن تخصص بازاریابی و عرضه سهام نیست. سازمان خصوصی سازی و شرکت مادر تخصصی مربوطه از سر رفع تکلیف و برای این که در آینده جوابگوی سازمان های نظارتی به دلیل عدم عرضه قرار نگیرند، سهام را عرضه می کنند. مدیر بازار هم که نمی تواند از عرضه ای جلوگیری کند. بنابراین، چنین مشکلی بروز می کند.
سازمان بورس و اوراق بهادار، به درستی از مشکل مطلع است و طی ماه های اخیر، مجوز سه یا چهار شرکت تامین سرمایه را صادر کرده است که از آن میان، دو شرکت به مرحله فعالیت رسیده اند. ضعف بازار سرمایه، اجازه نداده است که سهام داران بالقوه شرکت های تامین سرمایه با گام های استوار به جلو بیایند و با سرعت سرمایه گذاری کرده و فعال شوند. به هرحال، به نظر می رسد که تا پایان سال جاری، حداقل سه شرکت تامین سرمایه فعال خواهند شد. اگر این پیش بینی صحیح باشد، کلیه عرضه های خصوصی سازی باید از طریق این شرکت ها انجام شود تا مشکلی بروز نکند یا حداقل مشکل کم تر باشد.مشکل دیگر عرضه های خصوصی سازی، البته عدم ورود پول تازه (fresh money) به بورس است. حتی در عرضه های اولیه کوچک به وضوح مشاهده می کنیم که همان نقدینگی محدود سهام داران قبلی در چرخه معاملات می چرخد. هر روز که سهم جدیدی عرضه می شود، همه سهام دیگر منفی می شود تا سهم جدید به فروش رسد، یعنی وجوه جدیدی در کار نیست. سهام داران قبلی و سرمایه های قبلی به امید کسب سود عرضه اولیه، بخشی از سهام در اختیار را می فروشند تا منابع را برای خرید سهام جدید و درصدگرفتن از آن تجهیز کنند. واقعیت این است که پول جدید به بازار سرمایه وارد نمی شود. تلاش مسوولان سازمان برای طراحی اوراق و نهادهای مالی جدید نیز به امید تامین وجوه و ورود پول تازه به بازار سرمایه انجام می شود. چون «پول تازه» به بورس نمی آید، عرضه های جدید نیز با مشکل نقدینگی و محدودیت خریدار مواجه شده است. مشکل دیگر آن است که بازار سرمایه ایران به بازار جهانی متصل نیست. جریان های نقدی سرمایه جهانی به کانال بازار سرمایه ایران نمی ریزد. چالش های سیاست خارجی ایران و تحریم های آمریکا باعث شده است، سرمایه خارجی سر از بازارهای معاملات اوراق بهادار ایران درنیاورد. به این ترتیب، بازار سرمایه در بن بست و چارچوب امکانات ملی محدود است. 200 میلیارد دلار دارایی دولت نیز نمی تواند از گذر بازار سرمایه کوچک داخلی به بخش خصوصی منتقل شود. سرمایه خارجی نیز با تصور ریسک سیاسی بالا برای سرمایه گذاری در ایران، به کمک سرمایه داخلی نمی آید، در چنین شرایطی، عرضه های عمده اولیه به ناچار سر از نهادهای عمومی و شبه دولتی درمی آورد و یا در مورد فولاد، ناچار است به منابع محدود صندوق بازنشستگی کارکنان صنعت فولاد تکیه کند. شرایط فروش آسان نیز از آن رو تعیین می شود. تا راه های محدود فروش بسته نشود و سهام از دولت جدا شده و حداقل به شبه دولت و نهادهای عمومی انتقال یابد.مساله قابل ذکر دیگر نیز ضرورت روشن شدن مدیریت شرکت هایی است که سهام عدالت را مدیریت می کنند. با توجه به سهم 20 درصدی دولت و سهم 30 درصد و بالاتر سهام عدالت، بخش خصوصی نگران است که با خرید سهام، در شرکت های موضوع خصوصی سازی موقعیت اقلیت پیدا کند و مدیریت منابع اش به دست دولت بیفتد. در چارچوب فعلی، پیش بینی نمی شود که برای سال های طولانی، مدیریت سهام عدالت به بخش خصوصی منتقل شود. برای این معضل نیز باید راه چاره ای اندیشید. اصلاح وضعیت تا حدودی صورت گرفته است و شرکت کارگزاری سهام عدالت از چرخه سهام داری خارج شده است، اما استقلال مدیران شرکت های استانی سهام عدالت، ضرورت تام دارد تا مشکل به طور پایه ای تر حل و فصل شود.

                                                                                                         منبع:سرمایه